नारीको अभिलाषा र स्वतन्त्रताको मूल्य
एउटा भीषण युद्धमा राजा उदयराजको पराजय भयो। विजयको उन्मादमा रहेका छिमेकी राजाले उदयराजलाई हतकडी लगाएर आफ्नो दरबारमा उपस्थित गराए। तर, छिमेकी राजा क्रूर मात्र थिएनन्, उनी जिज्ञासु स्वभावका पनि थिए। उदयराजको पराक्रमको सम्मान गर्दै उनले एउटा विचित्र सर्त राखे— "उदयराज, म तिम्रो ज्यान र राज्य दुवै फिर्ता गरिदिन सक्छु, तर त्यसका लागि तिमीले मेरो एउटा प्रश्नको सही उत्तर ल्याउनुपर्नेछ। अन्यथा, तिमीले आजीवन अँध्यारो कारावासमा सड्नुपर्नेछ।"
उनको प्रश्न थियो— "एउटी महिला आखिर वास्तवमा के चाहन्छे?"
उत्तर खोज्न उदयराजलाई एक महिनाको समय दिइयो। उनले प्रस्ताव स्वीकार गरे र देशभरिका विद्वान्, दार्शनिक, साधारण गृहणीदेखि नर्तकी र रानीहरूसम्मलाई भेटे। कसैले भने— "नारीलाई धन र आभूषण चाहिन्छ।" कसैले भने— "प्रेम र सन्तान नै नारीका सर्वस्व हुन्।" कसैले सुन्दरता त कसैले अधिकारको कुरा गरे। तर, कुनै पनि उत्तरले उदयराजको मन बुझाउन सकेन।
समय सकिनै लाग्दा कसैले सल्लाह दियो— "धेरै टाढाको एक भयानक जङ्गलमा एउटी कुरूप जादुगरनी बस्छे, ऊसँग संसारका हरेक जटिल प्रश्नको उत्तर छ।"
उदयराज आफ्ना परम मित्र रामहरिलाई साथमा लिएर ती जादुगरनीको कुटीमा पुगे। जादुगरनीले प्रश्न सुनिन् र उदयराजका मित्र रामहरिलाई हेर्दै एउटा कठोर सर्त राखिन्— "उत्तर त म दिउँला, तर त्यसको बदलामा तिम्रा यी सुदर्शन मित्रले मसँग विवाह गर्नुपर्नेछ।"
ती जादुगरनी देख्दैमा अति नै कुरूप, डरलाग्दो चेहरा र भयानक आवाज भएकी थिइन्। उदयराजले आफ्ना मित्रको जीवन बर्बाद हुन नदिन प्रस्ताव तुरुन्तै अस्वीकार गरे। तर, रामहरिले आफ्नो राजा र साथीको जीवन रक्षाका लागि हाँस्दै त्यो कुरूप जादुगरनीसँग विवाह गर्न मञ्जुरी दिए।
त्यसपछि जादुगरनीले उत्तर दिइन्— "एउटी महिला आफ्नो जीवनको निर्णय आफैँ लिन र आत्मनिर्भर बन्न चाहन्छे।"
यो उत्तर सुन्नासाथ उदयराजको अन्तरात्माले भन्यो— यही नै सत्य हो। छिमेकी राजाले पनि यो दार्शनिक जवाफलाई स्वीकार गरे र उदयराजलाई उनको राज्य स-सम्मान फिर्ता दिए।
यता, रामहरि र जादुगरनीको विवाह सम्पन्न भयो। विवाहको पहिलो रात जब रामहरि आफ्नो कोठामा छिरे, उनले त्यहाँ जादुगरनीलाई होइन, एक अपूर्व सुन्दरी युवतीलाई देखे। उनी आश्चर्यमा परे। ती सुन्दरीले भनिन्— "प्रिय, तिम्रो मन पवित्र छ। तिमीले आफ्नो साथीका लागि जीवनको सुख बलिदान दियौ। त्यसैले, म दिनको १२ घण्टा कुरूप हुनेछु र बाँकी १२ घण्टा यस्तै सुन्दरी। अब तिमी नै रोज— म दिनमा सुन्दरी बनूँ कि रातमा?"
रामहरिले सौम्य भावले उत्तर दिए— "प्रिय, मैले तिमीलाई मेरो अर्धाङ्गिनीका रूपमा स्वीकार गरिसकेको छु। तिम्रो रूपभन्दा तिम्रो अस्तित्व मेरो लागि ठूलो हो। त्यसैले, तिमी कुन समयमा कस्तो देखिने भन्ने निर्णय गर्ने अधिकार म तिमीलाई नै सुम्पिन्छु। यो तिम्रो जीवन हो, तिमी आफैँ निर्णय गर।"
रामहरिको मुखबाट यो कुरा सुन्नासाथ ती सुन्दरीले खुसी हुँदै भनिन्— "स्वामी! तपाईंले मलाई निर्णय गर्ने जुन स्वतन्त्रता दिनुभयो, त्यसैले मेरो जादुको बन्धन सधैँका लागि टुट्यो। वास्तवमा म कुरूप थिइनँ, कुटिल विचार भएका मानिसहरूबाट बच्न मैले त्यो रूप धारण गरेकी थिएँ। अब म सधैँका लागि यही सुन्दर रूपमा तपाईंसँग रहनेछु।"
कथाको सार
हाम्रो समाजले महिलालाई धेरै कुरा दियो— माया, गहना, घर र सुरक्षा। तर, जुन कुरा दिन सधैँ कञ्जुस्याइँ गर्यो, त्यो हो— "निर्णय लिने स्वतन्त्रता"। जब एउटा पुरुषले महिलालाई 'वस्तु' होइन, 'व्यक्ति' ठानेर उनको जीवनको बागडोर उनकै हातमा सुम्पिन्छ र उनको अस्तित्वलाई सम्मान गर्छ, तब मात्र त्यो घर र सम्बन्ध स्वर्ग बन्दछ। नारीको सबैभन्दा ठूलो चाहना नै आफ्नो जीवनको मालिक स्वयम् बन्नु हो।
Post a Comment