रक्सी छुटेको दिन : नाटक
पात्रहरू:
- सन्तु: एक 'जड्याहा', जो रक्सीको लतबाट मुक्ति पाउन चाहन्छ तर हरेक प्रयासमा असफल हुन्छ।
- सन्तुकी श्रीमती: (नाम छैन) - भोलीको आशामा बाँचेकी एक निरीह नारी, जसको जीवन पतिको लतले गर्दा दुःखले भरिएको छ।
- माइली: रक्सी पसलकी साहुनी, जो सन्तुको अवस्थाको फाइदा उठाउँदै उसको ग्राहक बनेको छ।
- साने, जगते, घनश्याम: सन्तुका साथीहरू, जो उसको 'नकारात्मक' काममा साथ दिन्छन्।
(दृश्य: रातको समय, माइलीको भट्टी। केही टेबुल र बेन्च राखिएका छन्। मानिसहरू गफ गर्दै रक्सी पिइरहेका छन्। सन्तु लरबरिँदै एउटा टेबुलमा बसेको छ। उसको अगाडि रित्तो गिलास छ।)
सन्तु: (गिलास उठाउँदै) यी आफन्तहरूको दिनदिनैको कचकच सुनेपछि मैले निधो गरें, आजबाट रक्सी खाँदिनँ! (गिलास टेबुलमा ठोक्छ ।) तर... भोलीदेखि क्यारे… ले माइली अझै एउटा थप।
माइली: (हाँस्दै) हजुर 'भोलीदेखि' भन्नेहरू नै मेरो पसलको स्थायी ग्राहक हुन्।
सन्तु: (लर्बराएको स्वरमा) यी पाजी नेताहरूले माक्र्सवाद बुझेकै छैनन्। काँग्रेसीहरू पनि वी.पी.को अपमान गर्दै हिँडिरहेका छन्। (अस्पष्ट शब्दमा गुनगुनाउँछ) मलाई यिनले चिनेकै छैनन्। मेरो हातमा यो देशको बागडोर आउने हो भने स्वर्ग बनाइदिन्थेँ। तर के गर्नु, अघि बढ्नै दिँदैनन् सालेहरू… (टाउको उठाउँछ) ऐ माइली! अब तैँले पनि टेर्न छोडिस् होइन? पख साला...
माइली: (झर्किँदै) के को नटेर्ने हो? (हाँस्दै) ऊ के त अगाडि? आँखा पनि बन्द भइसके हैन?
(सन्तुले हातले छाम्यो। उसको अगाडि भरिएको बोतल देखेर ऊ घुटुक्क थुक निल्छ र माइलीलाई धन्यवाद दिँदै रक्सी गिलासमा खन्याएर पिउँछ। पर्दा खस्छ।)
(दृश्य: अर्को दिन बिहान, सन्तुको घर। सन्तु बिहान ढिलो उठ्छ। नुहाएर सफा लुगा लगाएको छ र आँगनमा बसेर रामायण पढिरहेको छ। श्रीमती आश्चर्यचकित भएर उसलाई हेरिरहेकी छिन्।)
श्रीमती: (मनमनै) के अचम्म भयो यो? यो त बिहानैदेखि गन्हाउने मान्छे आज नुहाएर रामायण पढिरहेको छ! साँच्चै लोग्नेले रक्सी खान छोडे कति जाति हुँदो हो!
सन्तु: (श्रीमतीतिर फर्किएर मायालु स्वरमा) आजदेखि मैले रक्सी खान छोडें क्यारे। यसो भएपछि त माया गरौली नि होइन?
श्रीमती: (दङ्ग पर्दै) साँच्ची! (एकछिन विचार गर्छे) खोइ... बाह्रमासे जड्याहाको कसरी विश्वास गर्नु र?
सन्तु: (विनम्र स्वरमा) त्यसो नभन न सन्तु, कहिलेकाहीँ त विश्वास पनि गर्नुपर्छ। साथीभाइको करले मात्र यति बिग्रेको हुँ, अब त कसैको कुरा सुन्दिनँ।
श्रीमती: (रूखोपनले) छोड्यौ भने विश्वास गरूँला नि! कुराले मात्रै कसरी पत्याऊँ खै?
(सन्तु फिसिक्क हाँस्छ। 'मैले छोडेँ भने दङ्ग पर्लिस् नि मोरी' मनमनै सोच्छ र फेरि रामायण पढ्न थाल्छ।)
(दृश्य: दिउँसोको समय। सन्तु खाजा खाएर घरबाट निस्कन्छ। ऊ बजारका भट्टीहरूमा गएर आफूले रक्सी छोडेको घोषणा गर्दै हिँडेको छ। सबै ठाउँमा व्यङ्ग्यात्मक हाँसो मात्र सुन्छ।)
सन्तु: (माइलीको भट्टीमा प्रवेश गर्छ) माइली! मैले रक्सी खान छोडें। बधाई दे!
माइली: (हाँस्दै) हजुर, बधाई! अब कहिलेदेखि छोड्नुभयो?
सन्तु: (छाती फुलाएर) आजैदेखि!
(भित्रबाट साने, जगते र घनश्यामले सन्तुलाई देख्छन्। सानेले बरबराउँदै उसलाई बोलाउँछ। सन्तुले नसुनेको झैँ गर्छ। जगते स्वाट्ट उठेर सन्तुलाई समाउँछ र भट्टीसम्म घिसार्छ।)
साने: (पखुरामा समाएर झट्कार्दै) तँ आफू नखाए पनि तैँले रक्सी छोडेको खुसीयालीमा हामीलाई त खुवा!
जगते: (हल्लाउँदै) हो हो, आज त पार्टी!
घनश्याम: (सन्तुको हात समाउँदै) छोड्ने कुरा त पछि गरौंला, पहिला खुसीयाली मनाऊँ!
(सन्तुले निकै प्रयास गर्छ, तर साथीहरूले उसलाई जान दिँदैनन्। बाध्य भएर माइलीलाई दुई बोतल रक्सी ल्याउन आदेश दिन्छ।)
माइली: (मुस्कुराउँदै) 'छोडें' भन्नेहरूको लागि विशेष अफर छ, सन्तु ज्यू।
सन्तु: (निराश हुँदै) चुप लाग!
(टेबुलमा रक्सी आउँछ। साथीहरूले बधाई दिन्छन् र सन्तुलाई एक पेग खान आग्रह गर्छन्।)
सन्तु: (आफ्नो सिद्धान्तमा अडिग) म खाँदिनँ! मैले रक्सी खान छोडेको हो!
जगते: (हाँस्दै) त्यसैले त, यो गिलास तेरी जितको हो! एक पेगले केही हुँदैन।
(सन्तुले निकै प्रतिकार गर्छ तर साथीहरूको दबाबमा झुक्छ।)
सन्तु: (आँखा चिम्लेर) ठीक छ... आज एक पेग... यो मेरो रक्सी नखाने यात्राको सुरुवात हो!
(उसले एकै सासमा एक गिलास रक्सी घुटुक्क निल्छ र गिलास भुईँमा राख्दै लामो सास फेर्छ। पर्दा खस्छ।)
(अन्तिम दृश्य: घरमा सन्तुकी श्रीमतीले मीठा-मीठा परिकार बनाएर सन्तुलाई पर्खिरहेकी छिन्। पर्दा खस्छ।)
(यो नाटक हरिप्रसाद भण्डारीको 'कुलतको जाल' भन्ने कथाको कथावस्तुको आधारमा तयार पारिएको हो ।)
Post a Comment