महाशिवरात्रि व्रतको महिमा: सिकारी र मृगको कथा
जवाफमा भगवान् शिवले शिवरात्रि व्रतको विधान बताउँदै एउटा मार्मिक कथा सुनाउनुभयो:
प्राचीन कालमा एउटा गाउँमा एक सिकारी बस्थ्यो। ऊ वनका पशुहरूको हत्या गरी आफ्नो परिवारको गुजारा चलाउँथ्यो। संयोगवश, ऊ एउटा साहुको ऋणी थियो। गरिबीका कारण उसले समयमा ऋण चुकाउन सकेन। क्रोधित साहुले उसलाई समातेर एक शिव मन्दिरमा बन्धक बनाइदियो।
त्यो दिन महाशिवरात्रि थियो। भोकभोकै बन्धक बनेको त्यो सिकारीले मन्दिरमा भइरहेका शिव आराधना, भजन र शिवरात्रिको पौराणिक कथा ध्यानपूर्वक सुनिरह्यो। कथाको प्रभाव र चतुर्दशीको त्यो पावन सन्ध्यामा साहुको मनमा पनि दया पलायो। उसले सिकारीलाई बोलाएर भन्यो, "जा, भोलिसम्ममा मेरो ऋण चुक्ता गर्ने वाचा गर्छस् भने म तँलाई आजै मुक्त गरिदिन्छु।" सिकारीले वचन दियो र बन्धनबाट छुट्यो।
दिनभरि बन्धक बनेकाले ऊ भोक र प्यासले व्याकुल थियो। परिवारको भोक मेटाउन ऊ तुरुन्तै जङ्गलतर्फ लाग्यो। हिँड्दाहिँड्दै रात पर्यो। ऊ एउटा तलाउको किनारमा रहेको बेलको रुखमा सिकारको पर्खाइमा बस्यो। उसलाई थाहा थिएन कि त्यो रुखमुनि एउटा प्राचीन शिवलिङ्ग स्थापित थियो, जो झरेका सुक्खा बेलपत्रहरूले पुरिएको थियो।
रातको पहिलो प्रहरमा एउटी गर्भवती मृगिनी पानी खान आइपुगी। सिकारीले धनुषमा बाण चढाउँदा रुखका केही हाँगा भाँच्चिए र केही बेलपत्रहरू झुक्किएर तल शिवलिङ्गमा परे। जानिनजानी सिकारीको हातबाट शिवको अभिषेक भयो। मृगिनीले सिकारीलाई देखेपछि विनय गर्दै भनी, "हे सिकारी! म गर्भवती छु। मेरो सिकार गर्यौ भने मेरो पेटको जीवको पनि हत्या हुनेछ। मलाई अहिले जान देऊ, बच्चा जन्माएपछि म तिम्रो अगाडि आफैँ उपस्थित हुनेछु।" सिकारीको कठोर हृदयमा अलिकति दया पलायो र उसले मृगिनीलाई छोडिदियो।
दोस्रो प्रहरमा अर्की मृगिनी आइन्। उनले पनि आफ्नो पतिको खोजीमा रहेको र भेटेपछि फर्कने वाचा गरिन्। सिकारीले उनलाई पनि जीवनदान दियो। तेस्रो प्रहरमा एउटी मृगिनी आफ्ना साना बच्चाहरूसहित देखा परिन्। सिकारीले बाण ताक्दा उनले पनि भनिन्, "यी बच्चाहरूलाई यिनका पिताको जिम्मा लगाएर म तुरुन्तै फर्कन्छु, मलाइ विश्वास गर्नुस्।"
सिकारीलाई आफ्ना भोका छोराछोरीको सम्झना आयो, तैपनि उसले ती मृगिनीको करुण पुकार सुनेर उनलाई पनि जान दियो।
रातभरिको जागरण, भोक र अन्जानमै भएको बेलपत्रको अर्पणले सिकारीको पापमय हृदय शुद्ध हुँदै गयो। चौथो प्रहरमा एउटा मत्त र बलिष्ठ मृग त्यहाँ आयो। सिकारीले यसलाई त छोड्दै नछोड्ने निश्चय गर्यो। तर, त्यो मृगले निकै शान्त स्वरमा भन्यो, "हे सिकारी! यदि तिमीले मेरा तीन पत्नीहरूलाई मारेका छौ भने मलाई पनि मार, किनकि उनीहरू बिनाको मेरो जीवन व्यर्थ छ। तर यदि उनीहरू जीवित छन् भने मलाई एकपटक उनीहरूलाई भेट्न देऊ। म आफ्नो वचनको पक्का छु, म सबै परिवारसहित तिम्रो सामु आउनेछु।"
सिकारीले रातभरिको घटना सुनाएर उसलाई पनि विदा गरिदियो। बिहानको झुल्के घामसँगै त्यो मृग आफ्नो सम्पूर्ण परिवारसहित सिकारीको अगाडि उभिन आयो। एउटा पशुको यस्तो सत्यवादिता, सामूहिक प्रेम र वचनको पक्का देखेपछि सिकारीको हृदय परिवर्तन भयो। उसको आँखाबाट पश्चात्तापको आँसु बग्न थाल्यो। उसले सोच्यो, "यी पशु त यति धर्मपरायण छन् भने म मनुष्य भएर किन यति कठोर भएँ?"
उसले धनुष-बाण फ्याँकिदियो र जीवहिंसा नगर्ने शपथ खायो। अन्जानमा गरिएको शिवरात्रिको व्रत र बेलपत्रको पूजाले गर्दा उसको अन्तःकरण निर्मल भइसकेको थियो। स्वर्गबाट देवताहरूले पुष्पवर्षा गरे।
त्यो सिकारी र मृग परिवार—दुवैले यसरी शिवको परम कृपा र मोक्ष प्राप्त गरे। ॐ नमः शिवाय
Post a Comment